Waar denk je aan als je aan Groot-Brittannië denkt? Rode telefooncellen? Dubbeldekker bussen? Londense taxi cabs? Of toch de bijna-dood ervaring wanneer je de straat oversteekt en per ongeluk de verkeerde kant opkijkt? Levensgevaarlijk, dat links rijden. Wereldwijd rijdt 35 procent van de landen links, en het meerendeel zijn voormalige engelse koloniën. Waarom rijden de buren, slechts gescheiden door 200 kilometer water, opeens links?
Wat hebben ridders ermee te maken?
Eigenlijk is de vraag: waarom rijdt de rest van de wereld rechts? Geschiedkundig is links rijden logischer. Waarom? Je rechterhand is je zwaardhand. Wanneer je als ridder aan de linker kant rijdt, is je rechter hand naar de weg gericht. Een overvaller, bandiet of Robin Hood die je op straat aanvalt, loopt op die manier je zwaardhand in. En linkshandige ridders? Die hadden pech.
Ook opstappen is logischer vanaf links. Stel je eens voor dat van rechts op je paard stapt. Als je je linkerbeen over je zadel zwaait, steekt de schede van je zwaard daar letterlijk een stokje voor. Die hangt namelijk aan je linkerheup. Valpartijen en afgang bij de jonkvrouwen zijn het gevolg. Tot 1700 is links rijden in heel Europa de standaard.
Frankrijk als trendsetter
Wat verandert er na 1700? In Frankrijk neemt het goederentransport toe. Meterslange wagens, gevuld met graan, wijnvaten en groenten doorkruisen het land. Een soort vrachtwagen avant le lettre. Alle ruimte op de wagen is nodig voor de koopwaar, daarom is de zitplaats voor de paardenmenner wegbezuinigd. De chauffeur rijdt op het achterste paard van het zesspan. Het linker achterste paard, want in zijn rechterhand houdt hij zijn zweep. De Franse chauffeurs rijden rechts om zicht over de weg te houden. Met de veroveringen van Napoleon verspreidt het rechts-rijden onder grote delen van Europa, waaronder Nederland.
Dagen H
Het duurt nog tot het begin van de twintigste eeuw voordat de meeste Europese landen rechts rijden als standaard invoeren. In Spanje bijvoorbeeld rijdt Madrid rechts terwijl …. Links rijdt totdat het land in 1928 rechts rijden officieel maakt. Welk land wisselt als laatste binnen Europese vasteland naar rechts rijden? Zweden. Op 3 september 1967 vindt Dagen H plaats. ‘H’ van Högertrafik, oftewel rechtzijdig verkeer. Om 5 uur ’s ochtends switchen alle auto’s van de linker naar de rechterkant van de weg (kijk hier naar hét moment).
Van voor naar achter, van rechts naar links
Overigens zijn er drie landen die van rechts rijden naar links rijden wisselen. Oost-Timor, Namibië en als meest recente land Samoa. Samoa was jarenlang een Duitse kolonie en reed rechts. Maar in 2008 wisselt het land naar links rijden. Waarom? Minister president Tuilaepa Sailele Malielagaoi wil de goedkopere auto’s uit buurlanden Australië en Japan importeren. Beide linksrijdende landen, dus auto’s met het stuur rechts.
The odd one out
En Groot-Brittannië? Overwoog de godfather van het links-rijden ooit om naar rechts te gaan? In de jaren zestig maakt het land bijna de overstap. Maar no surprise; de conservatieve partijen houden het plan tegen. Nu alsnog wisselen van kant is onaantrekkelijk. Een switch kost meer dan 40 miljard pond. En er zijn praktische bezwaren; alle auto’s met het stuur rechts. Alle bussen met de uitstap aan de wegkant. Maar de belangrijkste reden is toch dat Groot-Brittannië de dingen gewoon graag net een beetje anders doet. Brexit anyone?